راه رستگاری
تعریف اخلاق
رفتار، گفتار و كردار انسان نشانة شخصيت اوست. آدمي غير از جسم مادي، داراي شخصيتي است كه از مجموعة دانشها، منشها، صفات و انگيزه هاي او ساخته شده است. انسان موجودي است كه علاوه بر حواس پنجگانه، داراي عقل و ادراك است و اين بزرگترين نعمت و امتيازي است كه انسان را از ساير جانداران جدا می کند.
رفتار و كردار يك حيوان قابل بررسي نيست و كسي او را تمجيد يا سرزنش نمي كند؛ اما رفتار و كردار انسان مورد توجه قرار مي گيرد و در ترازوي سنجش گذاشته شده، قيمت گذاري مي شود. انسان از عملكرد خود بايد پاسخ بدهد و كارهاي او يا مورد پسند ديگران قرار مي گيرد يا مورد پسند قرار نمي گيرد؛ زيرا عمل انسان ممكن است بر خاسته از عقل او باشد و كارهايش عاقلانه جلوه نمايد و ممكن است برخاسته از خواهش هاي نفساني و حيواني او باشد؛ و كارهايش غير عاقلانه جلوه نمايد.
اخلاق مجموعة از رفتار و كردار انساني است و نشان دهنده آن شخصيتي است كه براي ديگران به شكلهاي مختلف ظاهر مي شود.
آثار اخلاق نيك و بد
انساني كه داراي اخلاق نيكو و پسنديده باشد در بين خانواده و دوستان از جايگاه در خور احترام و خوبي برخوردار است. وقتي خداوند از پيامبرش تعريف مي كند مي فرمايد: « تو خٌلقي عظيم داري» و در سوره معراج بعد از بيان صفات خوب مؤمنين مي فرمايد: «آناني ( كه اين اوصاف پسنديده و نيكو را دارند) در باغهاي با عزت و احترام متنعمند
كسي كه خوش اخلاق است نزد همه عزيز خواهد بود و هركسي كه با او برخورد كند، او را دوست خواهد داشت.
از نظر روايات، شخص خوش اخلاق نزد خداوند، پيامبران و امامان محبوب است و خوشخويي ثواب بسيار دارد. از امام صادق (ع) نقل شده است كه پيامبر (ص) فرمود :
« پاداش خوشخو، مانند پاداش روزه داري است كه به عبادت خدا ايستاده باشد» . از امام رضا (ع) از پدرانش نقل شده كه رسول خدا(ص) فرمود : «بر شما باد به خوشخویي، زيرا خوشخویي حتما در بهشت است و بپرهيزيد از بد خویي كه بدخویي حتما در دوزخ است»
و در جاي ديگر رسول خدا(ص) فرمود : «خوشبختي از خوشخویي آدمي و بدخویي از بدبختي اوست» كسي كه بداخلاق است هم خودش در عذاب است هم ديگران از او رنج مي برند؛ هركس به او نزديگتر است رنجش بيشتر است. و مهمتر اين كه از همه كس، خودش بيشتر در سختي و نكبت زندگي مي كند و هيج وقت آسوده نيست. او هميشه روح خسته دارد. امام علي (ع) فرمود: « هركه بدخو گرديد، خود را دچار عذاب كرده است.» و نيز فرمود: « بد خویي، بد ترين همدم است.»
بد اخلاقي كارهاي خوب و پسنديده را نابود مي كند. پيامبر(ص) فرمود: « بدخویي، عمل را تباه مي كند همانگونه كه سركه عسل را فاسد مي سازد.»