جامعه

خلفاي عصر امام هادي (ع)

در عصر امام دهم شش خليفه عباسي جا بجا شدند كه عبارتند از:
1- معتصم عباسي(220تا227)
2- واثق (227تا233)
3- متوكل (232تا248)
4-منتصر(6ماه)
5-مستعين(248تا252)
6- معتز (252تا254)
وضعيت اجتماعي سياسي وموقعيت امام وشيعيان در دوره هر يك از خلفا.
خلافت معتصم وتداوم شورشهاي نژادي
پس از مرگ مأمون معتصم زمام امور را به دست گرفت وي سياستهاي مامون را ادامه داد وعلويان را به بهانه هاي واهي مانند نپوشيدن لباسي سياه تا آخر عمر زنداني كرد.
از حوادث حايز اهميت دوران معتصم مي توان به شورش( بابك خرمدين) اشاره كرد. نحله خرم دينه به تناسخ ارواح اعتقاد داشته اند.
بابك خرم دين در منطقه آذربيجان سر به شورش برداشت در اين شورش كه در دوران معتصم عباسي در طول سالهاي 217تا220 اوج گرفت وقدرت خرم دينيان فزوني يافت ودامنه آن تا اصفهان وري وهمدان كشيده شد.
همچنين در سال 224 مازيار حاكم طبرستان بر خليفه شوريد كه در سال 226كشته شد معتصم نيز در سال 227 پس از هشتاد سال وهشت ماه از دنيا رفت.

واثق خليفه بي تدبير

پس از در گذشت معتصم ، واثق فرزند وي به خلافت رسيد ، واثق فردي بي كفايت ودائم الخمر وپرخور بود ودر مورد امور مملكت داري كمتر مي دانست . از مسايل اجتماعي آگاهي چنداني نداشت به همين دليل رفتارش ، با علويان سخت نبود وآل ابي طالب در زمان او در سامرا گرد آمدند وتا حدودي در آسايش به سر بردند وبه فعاليتهاي خود انسجام بيشتري بخشيدند.
واثق نيز چون مأمون ومعتصم به انديشه هاي معتزلي علاقه مند بود.

متوكل نماد دشمني با اهل بيت(ع)

متوكل عباسي كه نام اصليش جعفر بود ودهمين خليفه عباسي وبرادر واثق است. در روزگار وي اوضاع عباسيان با گذشته تفاوت بسيار كرد يكي از اين تفاوتها نفوذ غلامان ترك در دستگاه خلافت بود كه از زمان معتصم آغاز شده بود .

نفوذ بيگانگان در دستگاه خلافت مسبوق به سابقه است.

ودر دربار هارون الرشيد خاندان برمكيان كه از تبار ايرانيان بودند نفوذ بسيار داشتند به گونه اي كه هارون الرشيد يحيي برمكي را پدر خطاب مي كرد ودامنه اين نفوذ تا دوران مأمون ادامه يافت .

امّا تفاوت ايرانيان با تركها در اين بود كه ايرانيان بيشتر شخصيت فكري داشتند وآنان شخصيت نظامي.

( اشناس ) يكي از سرداران ترك كه حاكم مصر شده بود چنان قدرتي داشت كه نام وي در كنار نام خليفه در خطبه نماز جمعه ونيز بر روي سكه ها مي آمد.

مادر خود معتصم نيز به نام (ماورده ) از تركان بود. البته اين آميختگي با غير اعراب ريشه در تفكر عباسيان دارد كه معتقد بودند غير عرب نيز چون عرب بايد از همه چيز برخوردار باشند.

معتصم شهر سامرا را تاسيس كرد ومركز خلافت قرار داد كه در دوران متوكل اين امر پايدار ماند .

متوكل از جهت ديگري نيز با خلفاي پيش از خود متفاوت بود وبا آنان سخت دشمني داشت .

همانطور كه گذشت سه خليفه پيشين بيشتر گرايشهاي معتزلي داشتند اما متوكل تحت تاثير سنيان افراطي بود وانان كاملا بر وي چيره شده بودند وي جانب علماي چون احمد بن حنبل كه رئيس طايفه اهل حديث بود را گرفت.

متوكل با نقل خوابها ورؤياهايي ساختگي مردم را به پيروي از (محمد بن اويس شافعي) كه در زمان او در گذشته بود تشويق ميكرد وبدين ترتيب مي خواست مردم را از توجه به ائمه عليهم السلام بازدارد ، ودر سال 236 هـ دستور داد مقبره سرورشهيدان حسين (ع) وبناهاي اطراف آنرا ويران سازند ومردم را از زيارت آن تربت پاك بازدارند.

متوكل مي ترسيد قبر امام حسين (ع) پايگاهي عليه او گردد وشهادت ومبارزه آن حضرت الهام بخش حركت وقيام مردم در برابر ستمهاي در بار خلافت شود . اما شيعيان ودوستداران سرور شهيدان در هيچ شرايطي از زيارت آن تربت پاك باز نايستادند ، وحتي نقل شده كه متوكل هفده بار قبر آن حضرت را خراب كرد وزائران را تهديدها نمود ، ودو پاسگاه مراقبت در اطراف قبر قرار داد . ولي باهمه اين جنايات نتوانست مردم را از زيارت سرور شهيدان بازدارد ؛ زائران انواع صدمات وشكنجه ها حتي قطع دست خويش را تحمل مي كردند وباز به زيارت مي آمدند.

پس از قتل متوكل دوباره شيعيان با همكاري علويان قبر امام حسين (ع) را باز سازي كردند.

متوكل براي خاموش كردن هر صداي اعتراض ومخالفتي از هيچ جنايتي دريغ نمي ورزيد وعلما وشعرا وگروهاي ديگر ي را كه تن به سازش وهمكاري با وي را نمي دادند به شدت سركوب مي كرد وبه فجيع ترين صورت به قتل مي رساند.

(ابن سكيت) شاعر واديب نام آور شيعي كه در ادبيات عرب او را امام مي ناميدند آموزگار فرزندان متوكل بود روزي متوكل با اشاره به دو فرزند خود (معتز ) و(مؤيد) از ابن سكيت پرسيد اين دو نزد تو محبوبت ترند يا (حسن) و (حسين ) ؟

ابن سكيت بلا فاصله پاسخ داد : قنبر غلام امير مؤمنان از تو ودو فرزندت بهتر است ، متوكل چون خرس زخم ديده بر آشوفت وفرمان داد زبانش را از پشت سرش بيرون بكشند ، وبدين ترتيب آن نماد شجاعت وشرف در 58 سالگي به شهادت رسيد. متوكل در حيف وميل بيت المال مسلمانان نيز چون ساير خليفگان دستي گشاده وولخرج داشت چنانكه در تاريخ زندگي او مي نويسند كاخهاي گوناگوني بنا نمود تنها براي بناي برج متوكل كه هم اكنون نيز در سامرا بر جاست يك ميليون وهفتصد هزار دينار طلا خرج كرد.

متوكل در سال243 هـ امام را محترمانه از مدينه به سامرا تبعيد كرد ،

وآن گرامي را در سامرا در كنار اردوگاه نظامي خويش جاي داد ، وامام تا پايان عمر يعني تا سال 254 هـ درهمان محل اقامت داشت . واو همواره امام را تحت مراقبت شديد خود نگهداشت ، وخلفاي پس از او نيز يكي پس از ديگري آن بزرگوار را زير نظر داشتند تا آنگاه كه به شهادت رسيد

.:بازگشت به لیست:....:بازگشت به صفحه اصلی:.